Fotowoltaika po burzy — kiedy ubezpieczyciel odmówi przez montaż

W skrócie: ubezpieczyciel może odmówić wypłaty za uszkodzoną fotowoltaikę, mimo że instalacja była w polisie, jeśli przyczyną szkody była wada montażu lub wykonawstwa, brak wymaganych przeglądów albo eksploatacyjne zużycie. Obie Warty (C7177 § 8 ust. 1 pkt 1 i C7187 § 9 ust. 1 pkt 1) wyłączają szkody z wad projektowych, budowlanych, wykonawczych i materiałowych. Compensa Rodzina robi to samo w Rozdz. II § 2 ust. 2 pkt 1. Za skutki błędnego montażu odpowiada wtedy nie ubezpieczyciel, tylko wykonawca z rękojmi lub gwarancji. To, czy instalacja jest przedmiotem polisy, rozstrzygam osobno w tekście o tym, czy standardowa polisa domu obejmuje fotowoltaikę i pompę ciepła. Tu zajmuję się tylko powodami odmowy.

W mojej praktyce spory o fotowoltaikę po burzy rzadko dotyczą tego, czy panele są ubezpieczone. Dotyczą tego, dlaczego się uszkodziły. Ubezpieczyciel płaci za skutek nagłego zdarzenia zewnętrznego. Nie płaci za skutek tego, że instalacja została źle przykręcona albo że nikt nie zajrzał do niej od montażu.

Które zapisy pozwalają odmówić?

Zestawmy trzy dokumenty, bo brzmienie wyłączeń jest w nich zbliżone, ale warto je znać dosłownie.

Zwróć uwagę na jedno słowo, które przewija się w Warcie: „chyba że w ich następstwie wystąpi inne zdarzenie objęte ubezpieczeniem". To jest furtka. Jeżeli wadliwie zamontowany falownik sam się zepsuł, to wyłączone. Ale jeżeli wskutek jego awarii wybuchł pożar, który zniszczył dach, to szkodę pożarową ubezpieczyciel już pokryje. Granicę wyznacza pytanie, co było pierwotną przyczyną, a co następstwem.

Brak przeglądu przekreśla wypłatę?

Nie zawsze, i tu OWU bywają korzystniejsze, niż się wydaje. Warta Dom C7177 w § 8 ust. 1 pkt 6 wyłącza szkody z nieprzestrzegania prawa budowlanego, ale od razu zastrzega, że wyłączenie to nie dotyczy szkód powstałych wskutek niewykonania okresowych kontroli przeglądów: instalacji gazowej, elektrycznej oraz przewodów kominowych. Innymi słowy, sam brak protokołu przeglądu instalacji elektrycznej nie jest automatyczną podstawą odmowy w tym dokumencie.

Compensa idzie ostrożniej. W Rozdz. II § 2 ust. 1 pkt 1 lit. f wyłącza szkody w budynkach bez wymaganych prawem okresowych przeglądów, „o ile miało to wpływ na powstanie lub rozmiar szkody", z zastrzeżeniem domów mieszkalnych młodszych niż 40 lat od pozwolenia na użytkowanie. Do tego Compensa nakłada na właściciela obowiązek przestrzegania zaleceń producenta w zakresie montażu, warunków eksploatacji i użytkowania urządzeń (obowiązki Ubezpieczonego, Rozdz. I) oraz zapewnienia prawidłowej konserwacji przedmiotu ubezpieczenia. Fotowoltaika i pompa ciepła mają instrukcje producenta z wymogami serwisowymi i to właśnie one wyznaczają, co znaczy „prawidłowa eksploatacja".

Podstawą prawną obowiązku przeglądów jest art. 62 Prawa budowlanego, który nakłada okresowe kontrole stanu technicznego obiektu i instalacji. Aktualny protokół to dokument, który w sporze pracuje na Twoją korzyść niezależnie od tego, którą polisę masz.

Skoro nie ubezpieczyciel, to kto zapłaci za błąd montażysty?

To jest sedno, którego klienci zwykle nie chcą usłyszeć, a które ich ratuje. Jeżeli szkoda wynikła z wady montażu, właściwym adresatem roszczenia nie jest ubezpieczyciel, tylko wykonawca instalacji. Masz do dyspozycji dwie ścieżki:

• rękojmię i gwarancję za wady fizyczne wykonanej instalacji, których termin i zakres wynikają z umowy z wykonawcą i przepisów Kodeksu cywilnego,
• odpowiedzialność odszkodowawczą z winy wykonawcy na zasadzie art. 415 KC — kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Pamiętaj przy tym o rozkładzie dowodu. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na tym, kto z niego wywodzi skutki prawne (art. 6 KC). Musisz więc wykazać, że przyczyną była wada montażu, a nie zdarzenie losowe. I odwrotnie: gdy zgłaszasz szkodę ubezpieczycielowi, to on musi wykazać, że zachodzi wyłączenie, jeśli chce odmówić.

Jak zebrać dowody, żeby nie zostać z niczym?

Dokumentacja z dnia odbioru i z dnia szkody rozstrzyga większość takich spraw. W praktyce działa lista, którą można odhaczyć w jedno popołudnie:

1. Protokół odbioru instalacji i dokumentacja powykonawcza od montażysty.
2. Karty gwarancyjne i instrukcje producenta paneli, falownika, pompy ciepła.
3. Protokoły okresowych przeglądów i serwisów, jeśli były wykonywane.
4. Opinia rzeczoznawcy ustalająca przyczynę uszkodzenia. Obie Warty zwracają koszty rzeczoznawcy powołanego za ich zgodą do 10 procent sumy ubezpieczenia przedmiotu dotkniętego szkodą (C7177 § 7 pkt 7, C7187 § 8 pkt 8).
5. Zdjęcia i data zdarzenia, komunikat o warunkach pogodowych, jeśli powołujesz się na grad czy wichurę.

Warto też wiedzieć, że oba warianty Warty oraz Compensa oferują w assistance organizację przeglądu instalacji fotowoltaicznej lub pompy ciepła (Warta § 9 pkt 9 usług assistance, Compensa w tabeli assistance). To dobry moment, żeby taki przegląd w ogóle wpisać w kalendarz i mieć papier na przyszłość.

Uszkodzenie w trakcie samego montażu — czy to w ogóle polisa domu?

To osobna, częsta sytuacja: instalacja pęka albo zostaje zarysowana nie po latach, tylko podczas zakładania. Tu OWU są jednoznaczne i niekorzystne dla właściciela. Warta Dom C7177 w § 8 ust. 3 pkt 11 wyłącza przedmioty uszkodzone lub zniszczone w trakcie ich montażu, instalowania lub demontażu, i to „niezależnie od tego, kto dokonywał tych czynności". Wariant Komfort zawiera odpowiednik tego zapisu. Przekłada się to na prostą zasadę: szkoda powstała na etapie zakładania paneli nie jest szkodą z polisy domowej, tylko sprawą między Tobą a wykonawcą.

Prześledźmy to na anonimowym schemacie liczbowym, bez zmyślania cen. Załóżmy instalację wartą 45 000 zł, przy której montażu ekipa uszkodziła dwa panele i falownik na 8 000 zł. Jeżeli zgłosisz to ubezpieczycielowi jako szkodę w mieniu, spotkasz się z wyłączeniem montażowym. Właściwym adresatem jest wykonawca, a podstawą jego odpowiedzialności rękojmia za wady dzieła oraz art. 415 KC. Dlatego protokół odbioru z datą i stanem instalacji jest tak ważny: to on rozstrzyga, czy panel był sprawny przy przekazaniu.

Co, jeśli ubezpieczyciel odmówił, a ja się nie zgadzam?

Odmowa nie kończy sprawy. Reklamację składasz na podstawie ustawy z 5 sierpnia 2015 r. o rozpatrywaniu reklamacji i o Rzeczniku Finansowym. Ubezpieczyciel ma na odpowiedź 30 dni, a w szczególnie skomplikowanych przypadkach do 60 dni. I najważniejsze: brak odpowiedzi w terminie oznacza, że reklamacja została rozpatrzona zgodnie z Twoją wolą. Jeżeli odpowiedź jest odmowna, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego. Udział ubezpieczyciela w postępowaniu przed Rzecznikiem jest obowiązkowy, a Rzecznik może wydać istotny pogląd w sprawie, który potem waży w sądzie.

Do reklamacji dołącz to, co zebrałeś: opinię rzeczoznawcy, protokoły, zdjęcia. Spór o fotowoltaikę wygrywa się dokumentacją, nie emocjami.

Przeczytaj również

• Kiedy ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania
• Przepięcie a uderzenie pioruna — co naprawdę obejmuje polisa