Przepięcie po burzy to nie to samo co uderzenie pioruna

W skrócie: to dwa osobne ryzyka i w OWU znaczą coś zupełnie innego. Uderzenie pioruna w Warcie Dom (C7177, § 2 ust. 59) to „wyładowanie elektryczne z atmosfery działające bezpośrednio na przedmiot ubezpieczenia". Przepięcie to w tym samym dokumencie (§ 2 ust. 34) po prostu „nagła zmiana napięcia w instalacji elektrycznej". Po burzy w ogromnej większości mieszkań nie ma śladu bezpośredniego uderzenia, jest za to spalona elektronika. Dlatego o wypłacie decyduje nie to, czy piorun uderzył w okolicy, tylko czy Twoja polisa ma w zakresie przepięcie.

W mojej praktyce to jedna z najczęstszych rozbieżności między tym, co klient pamięta z rozmowy, a tym, co jest w polisie. „Miałem od pioruna" słyszę bardzo często. Sprawdzam zakres i okazuje się, że piorun owszem jest, a przepięcia nie ma albo jest w innym wariancie.

Co dokładnie mówią definicje w OWU

Zestawmy trzy dokumenty, które mam przed sobą.

Zwróć uwagę na dwie rzeczy. Po pierwsze, definicja przepięcia w obu wariantach Warty jest neutralna wobec przyczyny. Nie mówi o wyładowaniu atmosferycznym, nie mówi o pochodzeniu napięcia. Mówi tylko o nagłej zmianie napięcia w instalacji. To dobra wiadomość, bo obejmuje również przepięcie, które przyszło z sieci energetycznej, a nie z chmury.

Po drugie, Compensa Rodzina w ogóle nie definiuje przepięcia w słowniczku. Wymienia je jako pozycję 3 w tabeli ryzyk dodatkowych. Skoro nie ma definicji zawężającej, sporne przypadki będą rozstrzygane przez potoczne rozumienie pojęcia, a to bywa dla klienta korzystniejsze niż wąska definicja.

Dlaczego formuła polisy waży więcej niż nazwa ryzyka

To jest sedno, którego nie widać w ulotce. Warta Dom C7177 działa na katalogu zamkniętym: § 4 ust. 1 wymienia zdarzenia od litery a do litery u (deszcz, dym i sadza, grad, huk ponaddźwiękowy, lawina, napór śniegu, osuwanie się ziemi, powódź, pożar, przepięcie, silny wiatr, trzęsienie ziemi, uderzenie pioruna i tak dalej). Czego tam nie ma, tego nie ma w ochronie.

Warta Dom Komfort C7187 jest zbudowana odwrotnie. § 5 ust. 1 mówi, że WARTA odpowiada „za szkody powstałe na skutek wszystkich zdarzeń (…), które nie zostały wyłączone w § 9 oraz § 57". To formuła all risk. Nie szukasz swojego zdarzenia na liście, tylko sprawdzasz, czy nie ma go na liście wyłączeń.

Compensa Rodzina daje wybór wprost: Rozdz. II § 1 ust. 4 pozwala zawrzeć umowę „od ognia i innych zdarzeń losowych" albo „od wszystkich ryzyk (All Risk)". Akurat przy przepięciu wybór nie ma znaczenia, bo tabela ryzyk dodatkowych zaznacza je w obu kolumnach. Ale przy innych szkodach różnica jest ogromna: stłuczenie lub pęknięcie mienia (poz. 4 tej samej tabeli) w wariancie od ognia jest odznaczone, a w All Risk zaznaczone.

Czy potrzebny jest ślad uderzenia pioruna?

Słowo „bezpośrednio" w definicji Warty robi tu całą robotę. Jeżeli zgłaszasz szkodę z tytułu uderzenia pioruna, musisz pokazać, że wyładowanie zadziałało na ubezpieczony przedmiot, a nie na słup dwie ulice dalej. W praktyce oznacza to ślad: nadpalenie, uszkodzenie komina, rozłupany element konstrukcji, opinia straży pożarnej.

Jeżeli takiego śladu nie ma, a spalił się router, telewizor i piec, to nie jest szkoda „od pioruna", tylko szkoda z przepięcia. I dobrze, bo dowód jest wtedy prostszy. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z niego wywodzi skutki prawne (art. 6 Kodeksu cywilnego), więc warto od razu zbierać to, co realnie da się przedstawić: datę i godzinę burzy, komunikat operatora sieci o awarii, protokół serwisu, zdjęcia.

Przepięcie z winy zakładu energetycznego

To osobna ścieżka, o której mało kto pamięta. Jeżeli skok napięcia był skutkiem awarii po stronie dostawcy energii, masz roszczenie odszkodowawcze wprost do niego na zasadzie art. 415 Kodeksu cywilnego — kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Nie wyklucza to zgłoszenia szkody z własnej polisy; to dwie równoległe drogi.

Praktycznie robi się to tak: zgłaszasz szkodę ubezpieczycielowi, bo to szybsza ścieżka, a równolegle występujesz do operatora o pisemne potwierdzenie zakłócenia w dostawie energii w danym dniu i godzinie. To potwierdzenie przydaje się w obu postępowaniach.

Czego polisa nie zrobi

Uczciwie: przepięcie nie jest workiem na wszystkie awarie elektroniki. W Warcie Dom C7177 § 8 ust. 2 pkt 2 lit. g wyłączone są szkody powstałe w wyniku „awarii przedmiotu ubezpieczenia, zepsucia eksploatacyjnego lub samoistnej przyczyny wewnętrznej, chyba że w ich następstwie wystąpi inne zdarzenie objęte ubezpieczeniem". Lit. c wyłącza naturalne zużycie. Telewizor, który padł po ośmiu latach w dniu burzy, nie staje się przez to szkodą z przepięcia.

Ciekawostka pokazująca, jak precyzyjne bywają te zapisy: § 8 ust. 3 pkt 4 obu wariantów Warty wyłącza przydomowe elektrownie wiatrowe uszkodzone na skutek awarii — „za wyjątkiem przepięcia". Czyli akurat przepięcie w tym jednym przypadku zostało wyraźnie zachowane.

Czy trzeba mieć ograniczniki przepięć?

Sprawdziłem to w trzech dokumentach i mówię wprost: w żadnym z nich nie znalazłem wymogu posiadania ochronników przeciwprzepięciowych ani instalacji odgromowej jako warunku wypłaty. To nie znaczy, że nie ma tam żadnych wymagań technicznych. Są, tylko dotyczą czego innego.

Warta Dom C7177 § 8 ust. 1 pkt 6 wyłącza szkody wynikające z nieprzestrzegania przepisów prawa budowlanego, „o ile miało to wpływ na powstanie lub rozmiar szkody", i od razu dodaje, że wyłączenie to nie dotyczy szkód powstałych w następstwie niewykonania okresowych przeglądów instalacji gazowej, elektrycznej i przewodów kominowych. Compensa idzie w drugą stronę: w Rozdz. II § 2 ust. 1 pkt 1 lit. f wyłącza szkody w budynkach, „które nie posiadają wymaganych prawem okresowych przeglądów, o ile miało to wpływ na powstanie lub rozmiar szkody", z zastrzeżeniem domów mieszkalnych nie starszych niż 40 lat.

Wniosek jest prosty i tani w realizacji: aktualny protokół przeglądu instalacji elektrycznej to dokument, który w sporze pracuje na Twoją korzyść w obu tych konstrukcjach. Więcej o samym zakresie ochrony domu i mieszkania znajdziesz na stronie ubezpieczenia domu i mieszkania.

Ile masz czasu i kiedy dostaniesz pieniądze

Terminy zgłoszenia różnią się między firmami. Warta oczekuje zgłoszenia szkody nie później niż w ciągu 7 dni od jej zaistnienia lub uzyskania informacji o niej. Compensa w Rozdz. I § 7 ust. 3 pkt 2 wymaga powiadomienia „nie później jednak niż w ciągu 3 dni roboczych od uzyskania informacji o zdarzeniu".

Sama wypłata biegnie według art. 817 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego: 30 dni od zgłoszenia, a jeżeli w tym czasie wyjaśnienie okoliczności nie było możliwe, 14 dni od dnia wyjaśnienia. Część bezsporna musi zostać wypłacona w terminie podstawowym. Roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się po 3 latach (art. 819 § 1 KC), a zgłoszenie roszczenia przerywa ten bieg (§ 4).

Jeszcze jedna praktyczna uwaga: nie wyrzucaj spalonego sprzętu przed oględzinami. Compensa w Rozdz. I § 7 ust. 3 pkt 5 wprost zobowiązuje do niedokonywania zmian w przedmiocie ubezpieczenia przed oględzinami. Zdjęcie na telefonie nie zastąpi przedmiotu, który likwidator chciał zobaczyć.

Przeczytaj również

• Kiedy ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania
• Niedoubezpieczenie — dlaczego dostajesz mniej