Ubezpieczenia majątkowe

Niedoubezpieczenie, dlaczego dostajesz mniej, niż myślisz

Płacisz składkę latami, a po szkodzie dostajesz połowę? Winna bywa zbyt niska suma ubezpieczenia. Zobacz, co mówi kodeks i jak dobrać sumę.

F Filip Dzierżak 3 min czytania
Dom i pieniądze, ryzyko niedoubezpieczenia
Spis treści

Wyobraź sobie, że płacisz składkę latami, a po poważnej szkodzie dostajesz połowę tego, czego się spodziewałeś. Najczęstszym powodem nie jest zła wola ubezpieczyciela, tylko niedoubezpieczenie, czyli zbyt niska suma ubezpieczenia. Warto zrozumieć ten mechanizm, zanim podpiszesz kolejną polisę, bo to jeden z tych błędów, które kosztują dopiero w najgorszym momencie.

Czym jest suma ubezpieczenia i co mówi kodeks

Suma ubezpieczenia to górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela. Wynika to wprost z art. 824 § 1 kodeksu cywilnego: o ile nie umówiono się inaczej, to właśnie suma z umowy wyznacza maksimum wypłaty. Druga strona medalu to art. 824¹ § 1 kc, zgodnie z którym odszkodowanie nie może być wyższe niż faktycznie poniesiona szkoda. Kłopot pojawia się, gdy ustawisz sumę znacznie poniżej realnej wartości majątku.

Zasada proporcji, czyli skąd niższa wypłata

Niektóre umowy zawierają tak zwaną zasadę proporcji. Kodeks jej nie przewiduje, więc działa tylko wtedy, gdy wprowadza ją OWU albo umowa: jeśli suma jest zaniżona wobec wartości, ubezpieczyciel obniża wypłatę w takim samym stopniu, w jakim zaniżona była suma. Nie zakładaj jednak, że jest w każdej polisie. W trzech wzorcach mieszkaniowych, które sprawdziłem w listopadzie 2026 r. (Warta Dom C7177, Warta Dom Komfort C7187 i Compensa Rodzina z 21.05.2026), takiego zapisu nie ma. Tam zaniżona suma działa inaczej: jest po prostu górną granicą wypłaty (art. 824 § 1 kc). Dlatego zawsze sprawdź w OWU swojej polisy, która z tych dwóch zasad obowiązuje.

Prosty przykład

Załóżmy, że mieszkanie warte jest 500 tysięcy, a ubezpieczyłeś je na 250 tysięcy. Jeśli OWU zawiera zasadę proporcji, przy szkodzie na 40 tysięcy ubezpieczyciel pokryje tylko część proporcjonalną, czyli około połowy, choć limit polisy nie został wyczerpany. Jeśli OWU takiej zasady nie ma, te same 40 tysięcy zostaną pokryte według zasad polisy (z ewentualnym udziałem własnym), a niedoubezpieczenie zaboli dopiero przy dużej szkodzie: przy całkowitym zniszczeniu dostaniesz najwyżej 250 tysięcy, choć odbudowa kosztuje dwa razy tyle.

Potrzebujesz dopasowanej oferty?

Nasi agenci przygotują dla Ciebie trzy najlepsze propozycje ubezpieczenia.

Wolisz porozmawiać? 71 307 00 04

Sprawdź ofertę

Wartość odtworzeniowa czy rzeczywista

Mury wycenia się na dwa sposoby, a różnica bywa spora. Wartość odtworzeniowa to koszt odbudowy w tym samym standardzie, bez potrąceń za zużycie. Wartość rzeczywista uwzględnia zużycie, więc jest niższa. Dla domu czy mieszkania niemal zawsze lepsza jest wartość odtworzeniowa, bo po szkodzie chcesz realnie odbudować, a nie dostać kwotę pomniejszoną o wiek budynku.

Dlaczego suma się dezaktualizuje

Ceny materiałów i robocizny rosną, a remonty podnoszą wartość mienia. Suma sprzed kilku lat często nie odpowiada dzisiejszym kosztom odbudowy, więc nawet rozsądnie ustawiona polisa z czasem robi się za niska. Warto ją weryfikować co roku i po każdej większej inwestycji.

Jak dobrać sumę, żeby nie stracić

Rozdziel wartości i policz je uczciwie:

  • mury i elementy stałe według realnej wartości odtworzeniowej,
  • ruchomości domowe, czyli meble, sprzęt i rzeczy osobiste,
  • OC w życiu prywatnym, które chroni, gdy to Ty kogoś zalejesz.

Zbyt niska kwota mści się dokładnie wtedy, gdy szkoda jest poważna, na przykład przy zalaniu mieszkania. Osobnej uwagi wymaga mienie w trakcie prac budowlanych, o czym piszę w tekście dom w budowie, luki w ochronie.

Podstawa prawna

  • Kodeks cywilny: art. 824 (suma ubezpieczenia jako górna granica odpowiedzialności), art. 824¹ (wypłata do wysokości szkody).
  • Zasada proporcji nie wynika z kodeksu; jeżeli obowiązuje, zapisuje ją OWU. W Warcie Dom (C7177), Warcie Dom Komfort (C7187) i Compensie Rodzina (21.05.2026) jej nie ma.

Okiem eksperta

Dobrze policzona suma to podstawa, ale majątek to jedno, a bezpieczeństwo bliskich to drugie. Rodzicom zwracam uwagę, że polisa mieszkania nie ochroni dziecka, które ulegnie wypadkowi w domu czy w szkole. Tu sprawdza się NNW dziecka, działające całą dobę i obejmujące dzieci do 18 roku życia, a uczące się do 26.

Przeczytaj również

Najczęstsze pytania

Czym jest zasada proporcji?
To zapis, zgodnie z którym przy zaniżonej sumie ubezpieczyciel obniża wypłatę w tym samym stopniu, w jakim zaniżona była suma. Kodeks jej nie przewiduje, działa tylko wtedy, gdy wprowadza ją OWU. W trzech sprawdzonych wzorcach mieszkaniowych (Warta Dom C7177, Warta Dom Komfort C7187, Compensa Rodzina) jej nie ma.
Co mówi kodeks cywilny o sumie ubezpieczenia?
Art. 824 § 1 kc wskazuje, że suma z umowy stanowi górną granicę odpowiedzialności, a art. 824(1) kc, że odszkodowanie nie może być wyższe niż poniesiona szkoda.
Wartość odtworzeniowa czy rzeczywista?
Dla domu i mieszkania zwykle lepsza jest wartość odtworzeniowa, bo pokrywa koszt odbudowy bez potrąceń za zużycie budynku.

Potrzebujesz dopasowanej oferty?

Nasi agenci przygotują dla Ciebie trzy najlepsze propozycje ubezpieczenia.

Wolisz porozmawiać? 71 307 00 04

Sprawdź ofertę