Auto w jednoosobowej firmie a wyłączenie w autocasco

W skrócie: w OWU ERGO 7 (kod C-E7-K-01/25) wśród generalnych wyłączeń odpowiedzialności znajduje się § 23 ust. 1 pkt 15, który wyłącza szkody powstałe „w pojeździe, który służy prowadzeniu działalności gospodarczej". Zapis nie zawiera żadnego zastrzeżenia o przewozie zarobkowym, taksówce czy kurierze — te sytuacje opisuje osobno pkt 10 i pkt 14 tego samego ustępu. Czytany dosłownie pkt 15 obejmuje więc każde auto wpisane do ewidencji środków trwałych jednoosobowej działalności. Compensa i Warta formułują to inaczej: wyliczają konkretne sposoby użycia, nie status pojazdu. Przed podpisaniem AC na firmę trzeba to wyjaśnić na piśmie.

Co dokładnie mówi ten zapis?

Rozdział „Generalne wyłączenia odpowiedzialności ERGO Hestii" otwiera § 23 zdaniem: „ERGO Hestia nie ponosi odpowiedzialności za szkody, które…" i wylicza osiemnaście punktów. Interesujący nas pkt 15 brzmi w całości: „powstały w pojeździe, który służy prowadzeniu działalności gospodarczej".

To jest cały przepis. Nie ma w nim ani słowa o odpłatności, o przewozie osób czy towarów, o wynajmie ani o liczbie przejechanych kilometrów służbowych.

Kluczowe jest to, co stoi obok. W tym samym ustępie:

• pkt 10 wyłącza szkody powstałe „podczas jazd próbnych, rajdów, wyścigów, treningów, konkursów albo użycia pojazdu jako rekwizytu lub eksponatu, a także podczas odpłatnego przewozu towarów lub osób";
• pkt 13 wyłącza szkody powstałe „w czasie użycia pojazdu do nauki jazdy";
• pkt 14 wyłącza szkody „powstałe w czasie wynajmowania pojazdu lub w pojazdach udostępnianych jako pojazdy zastępcze na zasadach innych niż wynajem";
• pkt 7 wyłącza szkody powstałe „w wyniku użytkowania pojazdu niezgodnie z jego przeznaczeniem, które jest wskazane w dowodzie rejestracyjnym pojazdu".

Skoro autor OWU osobno wymienił odpłatny przewóz, naukę jazdy i wynajem, to pkt 15 musi dotyczyć czegoś szerszego niż one. Inaczej byłby pusty.

Dla porządku: zgodnie z § 23 ust. 2 wyłączenia z ust. 1 w zakresie ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu dotyczą jedynie ubezpieczeń dodatkowych. Obowiązkowe OC nie jest więc tym zapisem ruszone i nie ma takiej możliwości, bo jego zakres określa ustawa. Cały problem dotyczy autocasco i ubezpieczeń dobrowolnych.

Jak to samo robią Compensa i Warta?

Różnica jest zasadnicza. Compensa i Warta pytają: co tym autem robisz? ERGO, w literalnym brzmieniu pkt 15, pyta: czemu to auto służy? Przy jednoosobowej działalności odpowiedź na drugie pytanie brzmi zwykle „również firmie", nawet jeśli samochód wozi głównie dzieci do szkoły.

Czy to znaczy, że przedsiębiorca nie dostanie wypłaty?

Nie przesądzałbym tego i nie będę straszył. Powiem, co wiem, i gdzie są granice mojej wiedzy.

Po pierwsze, te same OWU ERGO wyraźnie przewidują klientów prowadzących działalność. W części o danych osobowych wprost mowa jest o „osobach fizycznych prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą" jako kategorii klientów. W § 24 ust. 2 i § 26 ust. 5 przewidziano sumę ubezpieczenia w kwocie netto, jeżeli właściciel pojazdu ma prawo odliczyć VAT naliczony przy nabyciu. Trudno zbudować taki zapis dla kogoś, kto nie prowadzi firmy. Konstrukcja produktu zakłada więc przedsiębiorcę, a jedno z generalnych wyłączeń go w literalnym brzmieniu wyklucza. To wewnętrzna niespójność wzorca, a nie oczywista odmowa.

Po drugie, pracuje tu art. 815 § 1 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795). Ubezpieczający ma obowiązek podać okoliczności, o które ubezpieczyciel zapytywał w formularzu oferty albo przed zawarciem umowy. Ostatnie zdanie tego paragrafu jest tu najważniejsze: jeżeli ubezpieczyciel zawarł umowę mimo braku odpowiedzi na poszczególne pytania, pominięte okoliczności uważa się za nieistotne. Jeśli więc we wniosku padło pytanie o firmowe wykorzystanie pojazdu i odpowiedziałeś zgodnie z prawdą, a polisa i tak została wystawiona, pozycja ubezpieczyciela przy powoływaniu się na pkt 15 jest słaba.

Po trzecie, art. 385 § 2 KC nakazuje formułować wzorzec jednoznacznie i zrozumiale, a postanowienia niejednoznaczne tłumaczyć na korzyść konsumenta. Przedsiębiorca konsumentem nie jest (art. 22¹ KC), ale od 1 stycznia 2021 r. działa art. 385⁵ § 1 KC: przepisy o niedozwolonych postanowieniach z art. 385¹–385³ stosuje się do osoby fizycznej zawierającej umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością gospodarczą, gdy z treści umowy wynika, że nie ma ona dla niej charakteru zawodowego, co ocenia się w szczególności przez przedmiot działalności ujawniony w CEIDG. Fryzjerka albo programista ubezpieczający osobowe auto mają więc mocniejszą pozycję niż firma transportowa. Dodany § 1¹ pozwala takiej osobie najpóźniej przy zawarciu umowy złożyć oświadczenie co do zawodowego charakteru umowy.

Czego nie wiem i czego nie napiszę: jak ERGO Hestia stosuje pkt 15 w praktyce likwidacyjnej i czy istnieje utrwalone orzecznictwo dotyczące dokładnie tego brzmienia. Nie znalazłem tego w dokumentach, które mam, więc nie będę tego zmyślał. To jest dokładnie ten rodzaj zapisu, o który trzeba zapytać przed podpisaniem, a nie po szkodzie.

O co zapytać przed zawarciem umowy?

1. Czy auto wpisane do ewidencji środków trwałych albo rozliczane w kosztach firmy mieści się w wyłączeniu „służy prowadzeniu działalności gospodarczej"? Odpowiedź chcesz mieć na piśmie, mailem od agenta lub ubezpieczyciela.
2. Czy we wniosku jest pytanie o sposób użytkowania pojazdu. Jeśli jest, odpowiedz dokładnie i zachowaj kopię wniosku.
3. Czy w polisie można wpisać klauzulę indywidualną potwierdzającą, że użytkowanie pojazdu w działalności gospodarczej nie wyłącza ochrony. Umowa ma pierwszeństwo przed wzorcem, bo tak stanowi art. 385 § 1 KC.
4. Czy wybrany wariant dopuszcza rozszerzenie na te sposoby użycia, które naprawdę Cię dotyczą. W Warcie ACS da się dokupić wynajem zarobkowy i naukę jazdy, w Warcie ACK nie.
5. Czy suma ubezpieczenia ma być brutto czy netto, jeśli odliczasz VAT. To wpływa na wysokość wypłaty, a nie tylko na składkę.

Jeśli auto jest w leasingu, dochodzi jeszcze jedna warstwa, bo uprawnionym do odszkodowania bywa finansujący. Rozpisałem to osobno w tekście o tym, kto dostaje odszkodowanie za mienie firmy w leasingu.

Co powinno znaleźć się w polisie?

Minimum to trzy rzeczy: jednoznaczne oznaczenie właściciela i ubezpieczonego, zapis o sposobie użytkowania pojazdu zgodny ze stanem faktycznym oraz informacja, czy suma jest brutto czy netto. Przy aucie firmowym dopisałbym czwartą: potwierdzenie, które wyłączenia z katalogu generalnego zostały wyłączone albo zmodyfikowane w tej konkretnej umowie. Jedno zdanie we wniosku kosztuje zero złotych, a rozstrzyga spór, który po szkodzie potrafi ciągnąć się miesiącami. Zasady samych potrąceń od wypłaty opisałem w osobnym tekście o franszyzie i udziale własnym w AC.

Przeczytaj również

• Ubezpieczenie firmy, od czego zacząć
• Szkoda całkowita, kiedy ubezpieczyciel kasuje auto