Franszyza i udział własny w AC: trzy potrącenia naraz

W skrócie: to są dwa niezależne mechanizmy, które potrafią zadziałać w jednej szkodzie. Franszyza integralna decyduje, czy szkoda w ogóle wejdzie do likwidacji — w Compensie szkody „do 500 zł" są wprost wyłączone z ochrony AC (Rozdz. II § 1 ust. 9 pkt 18). Udział własny obcina wypłatę już po przyjęciu szkody: standardowo 700 zł w każdej szkodzie, a jeśli kierował ktoś poniżej 26 lat mimo przeciwnej deklaracji, dochodzi jednorazowo 1 500 zł (Rozdz. II § 4 ust. 2). ERGO 7 dokłada 1 000 zł przy szkodach na Białorusi, w Mołdawii, Rosji i na Ukrainie (§ 4 ust. 4). Przy szkodzie za 1 800 zł taka kumulacja daje wypłatę zero.

Franszyza integralna czy redukcyjna, czyli skąd bierze się nieporozumienie

Słowo „franszyza" prawie zniknęło z nowych OWU komunikacyjnych, bo nadzór od lat naciska na prosty język. Mechanizmy zostały, tylko nazywają się inaczej. Warto umieć je rozpoznać po skutku.

Franszyza integralna to próg wejścia. Jeśli szkoda jest mniejsza niż próg, ubezpieczyciel nie płaci nic. Jeśli jest większa, płaci całość, bez potrącania progu. W Compensie ten mechanizm ukryty jest w katalogu wyłączeń: Rozdz. II § 1 ust. 9 pkt 18 mówi, że ubezpieczeniem nie są objęte szkody „do 500 zł". Ten sam próg pojawia się w pkt 7 przy ogumieniu — uszkodzenie opon jest wyłączone, chyba że przy tym samym zdarzeniu ucierpiały inne części, których koszt naprawy przekracza 500 zł.

Franszyza redukcyjna, nazywana w OWU udziałem własnym, działa inaczej: szkoda wchodzi do likwidacji, ale z wypłaty znika stała kwota albo procent. ERGO 7 definiuje udział własny jako „wskazaną w umowie ubezpieczenia wartość, o którą ERGO Hestia zmniejsza wypłacane odszkodowanie".

Różnica jest praktyczna. Przy franszyzie integralnej 500 zł i szkodzie za 1 200 zł dostaniesz 1 200 zł. Przy udziale własnym 500 zł dostaniesz 700 zł. Dlatego nie wystarczy wiedzieć, że „jest jakieś 500 zł" — trzeba wiedzieć, jak OWU każe je zastosować.

Jakie potrącenia realnie siedzą w tych trzech OWU?

Warto przy tym zauważyć, że w OWU Warta Autocasco Komfort (C6215) wyrażenie „udział własny" nie pada ani razu. Brak udziałów własnych i potrąceń amortyzacyjnych deklaruje wprost karta produktu dołączona do tego OWU. Autocasco Standard (C6205) stosuje je w zakresie z § 19 i pozwala wykupić zniesienie udziału za kierującego podwyższonego ryzyka, ale tylko jako rozszerzenie opłacone dodatkową składką (§ 8 ust. 2).

Czy te potrącenia mogą się zsumować?

Mogą. I to jest sedno problemu, bo w OWU są opisane w osobnych jednostkach redakcyjnych, więc czytając pojedynczy zapis widzisz tylko jedną liczbę.

Anonimowy schemat, założenia podaję jawnie. Polisa AC w Compensie na samochód osobowy. Przy zawieraniu umowy ubezpieczający zadeklarował, że pojazdem nie będzie kierować nikt poniżej 26 lat. W lutym autem jedzie 24-letni członek rodziny i powoduje szkodę. Koszt naprawy wyliczony przez ubezpieczyciela: 1 800 zł. To pierwsza szkoda z tej umowy.

• Próg 500 zł: szkoda go przekracza, więc wchodzi do likwidacji.
• Udział własny standardowy: minus 700 zł.
• Dodatkowy udział własny za kierującego poniżej 26 lat: minus 1 500 zł.
• Razem potrącenia 2 200 zł przy szkodzie 1 800 zł.

Wypłata: zero. Szkoda jest objęta ochroną, odpowiedzialność przyjęta, a pieniędzy nie ma. Dodatkowo wchodzi do historii szkodowej.

Dla porównania ta sama szkoda bez tej jednej deklaracji na wniosku: 1 800 − 700 = 1 100 zł. Różnica bierze się wyłącznie z jednego pola we wniosku, które wypełnia się w pięć sekund i o którym po roku nikt nie pamięta. To zresztą szersza prawidłowość: najdroższe zapisy w polisie to nie te wielkie z pierwszej strony, tylko te drobne, zapisane przy ustalaniu wysokości odszkodowania, których nikt nie czyta przed podpisaniem.

Czy GAP albo inna polisa zwróci udział własny?

Nie liczyłbym na to. W Compensie ubezpieczenie GAP Autocasco liczy stratę finansową jako różnicę między wartością początkową pojazdu a kwotą odszkodowania z AC ustaloną „bez uwzględniania ustalonego udziału własnego oraz wartości pozostałości" (Rozdz. IX § 1 ust. 2 pkt 1). Innymi słowy, do wyliczenia GAP przyjmuje się odszkodowanie takie, jakby udziału własnego nie było. Skutek jest taki, że udział własny nadal zostaje po Twojej stronie.

Warta ACS wyłącza natomiast potrącanie udziałów własnych z niektórych kosztów dodatkowych: zgodnie z § 19 ust. 5 nie potrąca się ich od kosztów z § 16 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz z § 20. To są koszty zabezpieczenia i transportu uszkodzonego pojazdu, a nie samo odszkodowanie za naprawę.

Jest jeszcze jedna rzecz, o której rzadko się mówi. Compensa zastrzega w Rozdz. II § 4 ust. 2 pkt 3, że cały ustęp o udziałach własnych dotyczy wyłącznie szkód w pojazdach będących własnością osób fizycznych albo w pojazdach z kredytu lub leasingu użytkowanych przez osoby fizyczne. Przy aucie zarejestrowanym na spółkę zasady potrąceń ustala się więc osobno i trzeba o nie zapytać wprost, zamiast zakładać, że obowiązuje standardowe 700 zł.

Jak sprawdzić to w swojej polisie w pięć minut?

1. Znajdź w OWU katalog wyłączeń i poszukaj w nim kwoty. Próg typu „szkody do 500 zł" bywa schowany właśnie tam, a nie w rozdziale o odszkodowaniu.
2. Przejdź do części o ustalaniu sumy odszkodowania i wypisz wszystkie udziały własne z podaniem kwoty i warunku.
3. Sprawdź, czy któryś z nich zależy od deklaracji złożonej we wniosku. To te najdroższe.
4. Zapytaj, czy udział własny da się wykupić i ile kosztuje. W Warcie ACS zniesienie udziału za kierującego podwyższonego ryzyka jest możliwe tylko przy zawieraniu umowy.
5. Policz, od jakiej kwoty szkody zgłoszenie w ogóle Ci się opłaca, uwzględniając utratę zniżki.

Ten ostatni punkt bywa najważniejszy. Przy progu 500 zł i udziale 700 zł każda stłuczka poniżej mniej więcej 1 500 zł jest finansowo neutralna albo wręcz stratna, bo tracisz zniżkę i nic nie dostajesz. O tym, jak ubezpieczyciele liczą samą szkodę i gdzie jeszcze ubywa pieniędzy, piszę w tekście o zamiennikach zamiast oryginałów w kosztorysie AC.

Przeczytaj również

• Zaniżone odszkodowanie z OC/AC, jak uzyskać dopłatę
• Szkoda całkowita, kiedy ubezpieczyciel kasuje auto