Dwie polisy NNW na jedno dziecko: czy wypłacą obie?

W skrócie: tak, obie wypłacą, i każda w pełnej wysokości. Polisa NNW kupiona przez szkołę i polisa NNW kupiona przez rodzica działają równolegle, a świadczenia się sumują. Nie ma tu żadnego proporcjonalnego dzielenia się między ubezpieczycielami i nie ma potrącenia „bo dziecko dostało już z drugiej polisy". Powód jest czysto ustawowy: przepis, który zakazuje wypłaty ponad szkodę i nakazuje podział między ubezpieczycielami, leży w Kodeksie cywilnym w dziale o ubezpieczeniach majątkowych, a NNW to ubezpieczenie osobowe. Większość poradników w sieci podaje to odwrotnie i dlatego rodzice rezygnują z drugiej polisy, choć nie mają powodu.

Skąd bierze się mit o „podwójnym ubezpieczeniu"?

Z jednego przepisu, wyrwanego z jego miejsca w ustawie. Art. 824[1] § 1 Kodeksu cywilnego mówi, że suma wypłacona przez ubezpieczyciela nie może być wyższa od poniesionej szkody. Paragraf 2 idzie dalej: jeżeli ten sam przedmiot ubezpieczenia jest w tym samym czasie ubezpieczony od tego samego ryzyka u dwóch lub więcej ubezpieczycieli na sumy łącznie przewyższające jego wartość, ubezpieczający nie może żądać świadczenia przenoszącego wysokość szkody, a między ubezpieczycielami każdy odpowiada w takim stosunku, w jakim jego suma ubezpieczenia pozostaje do łącznych sum.

Brzmi jednoznacznie i rzeczywiście jednoznaczne jest. Tylko że dotyczy czegoś innego niż zdrowie dziecka.

Dlaczego ten przepis nie dotyczy NNW?

Bo Kodeks cywilny dzieli ubezpieczenia na dwie osobne grupy i umieszcza je w osobnych działach tytułu o umowie ubezpieczenia.

Art. 824[1] leży w dziale II, czyli w ubezpieczeniach majątkowych. To dział o mieniu: mieszkaniu, samochodzie, sprzęcie, odpowiedzialności cywilnej. Tam istnieje „wartość ubezpieczeniowa" przedmiotu i tam ma sens pilnowanie, żeby nikt nie zarobił na szkodzie.

NNW leży w dziale III, czyli w ubezpieczeniach osobowych. Art. 829 § 1 pkt 2 wymienia je wprost: ubezpieczenie osobowe może dotyczyć, przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub śmierci wskutek nieszczęśliwego wypadku. To jest definicja NNW zapisana w ustawie, nie interpretacja.

Całość domyka art. 805 § 2. Przy ubezpieczeniu majątkowym świadczeniem jest określone odszkodowanie za szkodę powstałą wskutek wypadku (pkt 1). Przy ubezpieczeniu osobowym świadczeniem jest umówiona suma pieniężna, renta lub inne świadczenie w razie zajścia wypadku w życiu osoby ubezpieczonej (pkt 2). Umówiona suma nie jest naprawieniem szkody. Nie ma więc czego dzielić między ubezpieczycieli i nie ma przed czym chronić, bo nie istnieje ryzyko „wzbogacenia się na szkodzie" tam, gdzie w ogóle nie liczy się szkody, tylko wykonuje umowę.

Ile realnie wyjdzie z dwóch polis? Schemat liczbowy

Poniżej modelowe wyliczenie, bez nazwisk i bez przypisywania kwot konkretnym towarzystwom. Zakładam wyłącznie to, co wypisuję.

Założenia:

• dziecko doznaje urazu, po zakończeniu leczenia orzeczono 8% trwałego uszczerbku na zdrowiu,
• polisa nr 1, szkolna, w najtańszym wariancie, wypłaca 150 zł za każdy 1% uszczerbku,
• polisa nr 2, kupiona przez rodzica w wariancie wyższym, wypłaca 400 zł za każdy 1%,
• oba ubezpieczyciela orzekły ten sam procent, co w praktyce nie zawsze się zdarza, bo każdy stosuje własną tabelę norm.

Wynik: z polisy szkolnej 8 × 150 zł = 1 200 zł, z polisy własnej 8 × 400 zł = 3 200 zł, razem 4 400 zł. Żaden z ubezpieczycieli nie ma podstawy, by obciąć swoją część o wypłatę drugiego, bo każdy wykonuje własną umowę i wypłaca własną umówioną sumę.

Zastrzeżenie, które muszę zrobić uczciwie: nie podam jednej uniwersalnej kwoty za dany uraz, bo procent uszczerbku ustala się z tabeli norm konkretnego ubezpieczyciela, a te tabele różnią się między sobą. Dwa towarzystwa potrafią ocenić to samo złamanie na inny procent i to jest normalne, a nie oznaka złej woli.

Czy po wypłacie zostanie mi jeszcze jakaś ochrona?

To pytanie zadaje niewielu rodziców, a jest ważniejsze niż samo sumowanie polis. Część ubezpieczycieli po wypłacie świadczenia pomniejsza sumę ubezpieczenia na resztę okresu, a część zostawia ją nienaruszoną. Przy dziecku, które w ciągu roku szkolnego potrafi zaliczyć dwa urazy, to różnica realna, a nie teoretyczna. Mechanizm i różnice w zapisach OWU są rozłożone na czynniki pierwsze w porównaniu tego, czy suma ubezpieczenia odnawia się po wypłacie. Sprawdź ten jeden zapis, zanim porównasz składki, bo potrafi zaważyć więcej niż kilkanaście złotych różnicy w cenie.

Uwaga: nie wszystko w pakiecie NNW sumuje się tak samo

Tu trzeba być precyzyjnym, bo połowiczna wiedza jest gorsza niż żadna. Rozumowanie z art. 805 i 829 KC dotyczy części osobowej polisy, czyli świadczeń za uszczerbek, pobyt w szpitalu po wypadku, złamanie z tabeli, śmierć wskutek wypadku, poważne zachorowanie.

Nowoczesne pakiety NNW dla dzieci mają jednak dołączone elementy z zupełnie innej rodziny: OC w życiu prywatnym, ubezpieczenie sprzętu, bagażu, zwrot kosztów naprawy okularów czy roweru. To są ubezpieczenia majątkowe i tam art. 824[1] obowiązuje normalnie. Jeżeli dziecko z dwóch polis ma OC i wybije szybę sąsiadowi, poszkodowany dostanie równowartość szkody raz, a ubezpieczyciele rozliczą się między sobą proporcjonalnie. Tak samo z uszkodzonym telefonem. Wypłata podwójna nie wchodzi w grę, bo tam świadczeniem jest odszkodowanie za konkretną, policzalną stratę.

Praktyczny wniosek: sumują się świadczenia za zdrowie, nie sumują się zwroty za rzeczy.

Kiedy druga polisa naprawdę nie ma sensu?

Nie w każdej sytuacji polecam dokupowanie ochrony i nie zamierzam udawać, że jest inaczej.

• Gdy obie polisy są w najtańszym wariancie. Dwie stawki po 150 zł za procent dają w sumie 300 zł. Za tę samą składkę lepiej wykupić jedną polisę w wyższym wariancie, bo stawki rosną szybciej niż cena.
• Gdy dziecko jest już objęte polisą z klubu sportowego obejmującą trening i zawody. Trzecia umowa dokłada głównie papierologii przy zgłoszeniu.
• Gdy nie masz siły prowadzić dwóch zgłoszeń naraz. Każde postępowanie to osobny komplet dokumentów, osobne terminy i czasem osobna komisja lekarska. To realny koszt czasu.
• Gdy druga polisa dubluje wyłącznie elementy majątkowe, o których pisałem wyżej, bo one i tak wypłacą raz.

Zakres podstawowej ochrony szkolnej rozpisałem w osobnym tekście o tym, co obejmuje NNW szkolne. Warto go przejrzeć, zanim zdecydujesz, czy druga umowa jest Ci potrzebna, czy wystarczy podnieść wariant.

Przeczytaj również

• Kiedy ubezpieczyciel nie wypłaci odszkodowania
• OC w życiu prywatnym: kto zapłaci za szkodę