NNW w polisie auta: granica nie przy 0,5, tylko przy 0,2 promila

W skrócie: NNW z polisy komunikacyjnej zapłaci nawet wtedy, gdy kierowca doprowadził do wypadku rażącym niedbalstwem, a u dwóch z trzech badanych ubezpieczycieli ogólna klauzula o umyślności w ogóle nie obejmuje tego ubezpieczenia. Warta pisze w § 41 ust. 3 OWU Moje Auto: „Wyłączenia opisane w ust. 1 w całości nie mają zastosowania w ubezpieczeniu NNW". Ale wyłączenie alkoholowe zostaje, a granica w OWU nie leży przy 0,5 promila znanym z Kodeksu karnego, tylko przy 0,2 promila. Między jednym a drugim progiem jesteś trzeźwy w rozumieniu prawa karnego i jednocześnie wyłączony z ochrony.

Czy NNW zapłaci, jeśli to ja spowodowałem wypadek?

Zazwyczaj tak, i to jest najmniej znana cecha tego ubezpieczenia. Warta w § 15 ust. 1 odsyła w NNW tylko do § 41 ust. 2 i 4, a § 41 ust. 3 dopowiada, że cały ust. 1 (czyli umyślność, rażące niedbalstwo, brak ważnego badania technicznego i działania wojenne) w NNW nie obowiązuje.

ERGO 7 robi to samo, tylko zapisem w środku wyłączeń generalnych. § 23 ust. 1 pkt 1 wyłącza szkody wyrządzone umyślnie i dodaje: „Wyłączenie nie dotyczy Ubezpieczenia Następstw Nieszczęśliwych Wypadków Kierowcy i Pasażerów". Pkt 2 dotyczy rażącego niedbalstwa i kończy się analogicznym zastrzeżeniem.

Zanim ktoś wyciągnie z tego za daleko idący wniosek: to nie znaczy, że w NNW wolno wszystko. Oba towarzystwa trzymają w rozdziale o NNW własne, osobne wyłączenia. Warta w § 15 ust. 2 pkt 2 wyłącza następstwa wypadków powstałych w związku z popełnieniem lub usiłowaniem popełnienia przestępstwa, samobójstwa albo samookaleczenia. ERGO w § 8 ust. 1 pkt 1 wyłącza wypadki związane z popełnieniem przestępstwa stwierdzonego prawomocnym wyrokiem, chyba że nie miało to wpływu na powstanie szkody. Zdjęta została więc ogólna klauzula o umyślności i rażącym niedbalstwie, a nie odpowiedzialność za czyny zabronione.

Compensa poszła inną drogą i to jest realna różnica między ofertami. Rozdz. I § 2 ust. 5 wyłącza szkody wyrządzone umyślnie oraz „na skutek rażącego niedbalstwa Ubezpieczającego lub Ubezpieczonego, chyba że zapłata odszkodowania odpowiada w danych okolicznościach względom słuszności". Rozdział o NNW nie robi od tego wyjątku, przeciwnie: Rozdz. IV § 1 ust. 7 zaczyna się słowami „Ubezpieczeniem nie są objęte, oprócz szkód wskazanych w Rozdziale I w § 2 ust. 5, 6, szkody…". Czyli w Compensie rażące niedbalstwo kierowcy może wyłączyć także świadczenie z NNW, z furtką względów słuszności.

Skąd w ogóle bierze się tu dowolność?

Z systematyki Kodeksu cywilnego. Przepis, który każe ubezpieczycielowi odmówić przy umyślności i rażącym niedbalstwie, to art. 827 § 1 KC, a leży on w Dziale II tytułu o ubezpieczeniach, czyli wśród ubezpieczeń majątkowych (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795). NNW jest ubezpieczeniem osobowym, co ustawa mówi wprost w art. 829 § 1 pkt 2 KC, wymieniając „ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków" w Dziale III. Ustawa nie narzuca więc tutaj niczego i o wszystkim decyduje treść OWU. Dlatego dwa towarzystwa z trzech zdecydowały się nie karać poszkodowanego za własny błąd za kierownicą, a jedno zdecydowało inaczej.

Gdzie naprawdę leży granica alkoholowa?

W OWU, nie w Kodeksie karnym. ERGO 7 w słowniczku z § 2 definiuje dwa stany. „Stan po spożyciu alkoholu" to stężenie od 0,2 do 0,5 promila we krwi albo od 0,1 do 0,25 mg alkoholu w 1 dm³ wydychanego powietrza. „Stan nietrzeźwości" to powyżej 0,5 promila albo powyżej 0,25 mg/dm³. Wyłączenie z § 23 ust. 1 pkt 6 lit. a wymienia oba stany osobno i oba traktuje tak samo.

To nie jest wymysł ubezpieczyciela. Progi pochodzą z art. 46 ust. 2 i 3 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (t.j. Dz.U. 2023 poz. 2151), gdzie 0,2–0,5 promila to stan po użyciu alkoholu, a powyżej 0,5 promila stan nietrzeźwości. Kodeks karny w art. 115 § 16 definiuje wyłącznie ten drugi próg: nietrzeźwość zachodzi, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila. Prowadzenie pojazdu w takim stanie jest przestępstwem z art. 178a § 1 KK (t.j. Dz.U. 2025 poz. 383). Jazda w stanie po użyciu alkoholu to natomiast wykroczenie z art. 87 § 1 Kodeksu wykroczeń (t.j. Dz.U. 2025 poz. 734), zagrożone aresztem albo grzywną nie niższą niż 2 500 zł, a art. 45 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1251) zabrania jej tak samo jak jazdy po pijanemu.

Compensa nie podaje liczb, tylko odsyła do prawa miejsca zdarzenia: wyłącza szkody powstałe „w następstwie kierowania pojazdem przez osobę w stanie nietrzeźwości, po użyciu alkoholu, narkotyków lub innych środków odurzających, o ile kierowanie pojazdem w takim stanie było sprzeczne z przepisami prawa obowiązującymi w miejscu zdarzenia". W Polsce jest sprzeczne od 0,2 promila, więc efekt jest ten sam.

Nie podam Ci, ile promili daje jedno piwo, bo to zależy od masy ciała, płci, posiłku i czasu, a każda tabelka w internecie podająca jedną liczbę jest w tym miejscu nieuczciwa. Powiem co innego: wynik 0,3 promila oznacza, że nie jesteś przestępcą, ale dla ubezpieczyciela jesteś poza ochroną, o ile stan ten miał wpływ na powstanie szkody. To zastrzeżenie o wpływie jest zresztą Twoją jedyną linią obrony i wprost występuje u wszystkich trzech.

Co, jeśli w aucie było więcej osób niż miejsc?

Tu kryje się rzecz, której nikt się nie spodziewa. OWU nie odmawiają wypłaty, tylko dzielą sumę. Warta w § 17 ust. 10 ustala nową sumę dla każdej poszkodowanej osoby: mnoży sumę z polisy przez dopuszczalną liczbę osób z dowodu rejestracyjnego, a wynik dzieli przez liczbę osób, u których wystąpił trwały uszczerbek. ERGO w § 25 ust. 3 liczy podobnie, tyle że mnoży sumę przez liczbę miejsc bez miejsca kierowcy i dzieli przez liczbę pasażerów znajdujących się w pojeździe.

Policzmy to na jawnych założeniach. Przyjmuję auto pięcioosobowe, sumę NNW 30 000 zł na osobę i sześciu pasażerów, z których uszczerbku doznało sześć osób. W modelu ERGO: 30 000 zł razy cztery miejsca pasażerskie daje 120 000 zł, podzielone przez sześciu pasażerów daje 20 000 zł na osobę zamiast 30 000 zł. Każdy dostanie, ale o jedną trzecią mniej. To wyliczenie z mojego przykładu, oparte wyłącznie na wzorze z OWU.

Przy okazji warto pamiętać, że świadczenie w NNW liczy się z tabeli procentowej, a nie z rachunków. Warta w § 14 ust. 1 pkt 1 wypłaca 1/100 sumy za każdy ustalony punkt procentowy trwałego uszczerbku. Jak czyta się taką tabelę i dlaczego ten sam uraz bywa wyceniony inaczej u dwóch ubezpieczycieli, pokazałem na przykładzie polis dziecięcych w instrukcji czytania tabeli uszczerbkowej. Mechanizm w polisie samochodowej jest identyczny.

Czego NNW komunikacyjne nie zrobi

Nie zastąpi odszkodowania z OC sprawcy i nie pokryje szkód w rzeczach. Compensa mówi to wprost w Rozdz. IV § 1 ust. 8: odpowiedzialność nie obejmuje naruszenia dóbr osobistych ani utraty lub uszkodzenia rzeczy ubezpieczonego, nie przysługuje też zadośćuczynienie za ból i cierpienie. Warta powtarza to w § 15 ust. 5 i 6. Sumy też są skromne: u Warty od 5 000 do 100 000 zł (§ 16 ust. 2), u ERGO 10 000, 30 000 albo 60 000 zł zależnie od wariantu (§ 25 ust. 1). To dodatek, nie ochrona życia rodziny.

Są za to dwa plusy, o których warto wiedzieć. Po pierwsze, Warta w § 42 ust. 5 wyłącza regres w NNW, więc ubezpieczyciel nie będzie potem ścigał sprawcy o zwrot wypłaty. Po drugie, NNW działa niezależnie od winy, więc jest jedynym świadczeniem, które trafi do kierowcy, który sam spowodował zdarzenie i nie ma od kogo żądać odszkodowania.

Przeczytaj również

• Dwie polisy NNW na jedno dziecko: czy wypłacą obie?
• Zaniżone odszkodowanie z OC/AC, jak uzyskać dopłatę